Besinlerin
satın alınmasından hazırlanması ve pişirilmesine kadar geçen her aşamada hem
besinin hijyenini sağlamak hem de besin değerini korumak önemli. Tüm gıdaları
satın alırken ilk önce son kullanma tarihlerine ve ambalajının zarar görmemiş
olmasına dikkat etmek gerekiyor. Amerikan Hastanesi Beslenme ve Diyet Bölümü'nden
Uzman Diyetisyen Tuğçe Aytulu gıda maddelerinin satın alınması ve saklanması
konusunda bilinmesi gerekenleri anlattı.
Yiyecekleri satın alırken nelere
dikkat etmek gerekiyor?
- Tüm gıdaları satın alırken
son kullanma tarihi, ambalajının zarar görmemiş olması gibi özelliklerine
bakılarak satın alınmalıdır.
- Ekmek ve benzeri gıdaları
satın alırken ambalaj içinde olanları tercih etmek daha güvenlidir.
- Patates alırken
yeşillenmemiş, yarık ve çatlakları olmayanların tercih edilmesi gerekir.
- Pastörize olmayan sütten
yapılmış peynir tüketilmemelidir. Bu nedenle açık peynirler yerine kapalı
kutularda satılanları almak daha güvenli olacaktır.
- Süt, hazır meyve suyu satın
alırken UHT (Ultra High Temperature) yöntemi ile paketlenen Tetra Pak
kutuda olanlar tercih edilmelidir. Bu ürünler besin değerini daha az
kaybetmiş olanlardır ve kullanılan yöntem hijyenik olarak en güvenilir
teknolojiyle hazırlanıp paketlenen yöntemdir.
- İyi pişmemiş et ürünlerinin
tüketimi bazı mikroorganizmaların bulaşması açısından oldukça riskli ve
tehlikelidir.
- Plastik kaplarda saklanan
asitli gıdalar , içinde bulundukları kaplarla temas ederek zararlı
maddelerin besinin içine geçmesine neden olabilir.Örneğin turşu , portakal
suyu gibi gıdalar plastik kaplarda saklanmamalıdır.
Diyet ürünlerini satın alırken dikkat
edilmesi gereken noktalar neler?
Tüm dünyada olduğu gibi Türkiye'de de şişmanlığın ve buna bağlı olarak
oluşan hastalıkların giderek artmasıyla düşük kalorili ürünlere olan talep
artmıştır. Tüketiciler bu ürünleri kullanırken üzerinde ‘light, yüzde 0 yağlı,
diyet, şekersiz' gibi ibareler görmektedirler.Bir ürünün light olması veya
şekersiz olması o ürünün kalorisinin düşük olduğunu göstermez. Bir ürünün light
olması bu ürünün yağının veya kalorisinin azaltılmış olduğu anlamına gelir. Ancak
yağı azaltılmış ürün mutlaka düşük kalorili olmak zorunda değildir. Çünkü
ürünün yağının azaltılması işlemi sırasında yağı azaltılırken diğer besin
öğelerinin içeriği artabilir. Karıştırılan diğer bir konu ise üzerinde diyet
yazan ürünlerin kalorisiz olup istenildiği kadar yenilebileceği düşüncesidir. Oysa
bu mümkün değildir; diyet bisküvi olarak satılan ürünler markasına göre
farklılık göstermekle beraber ortalama olarak 2-3 adet diyet bisküvinin kalorisi 1 dilim ekmekteki
kaloriye eşittir.
Diyabetik etiketli ürünlerde
nelere dikkat etmek gerekiyor?
Diyabet
hastaları için piyasada ‘diyabetik' etiketi ile satılan ürünlerde şeker yerine
yapay tatlandırıcılar kullanılmaktadır. Bunların yağ miktarları azaltılmış
olmayabilir. Bu durumda zayıflama diyetlerinde kullanımı uygun olmayacaktır. Bu
ürünlerin piyasadaki yeri kaçınılmazdır. Ayrıca artan hastalıklarla birlikte bu
ürün çeşitleri hayatımızda yer almalıdır. Ancak ürünün üzerinde ürün hakkında
daha ayrıntılı bilgiler içeren etiketler bulunmalıdır. Bu, hem ürünün daha
güvenilir olmasını hem de üründen daha verimli bir şekilde yararlanmayı
sağlayacaktır. Bununla birlikte bu ürünlerin diyetisyenler ve gıda mühendisleri
gibi uzmanların yer aldığı belirli kuruluşlar tarafından kontrol edilmesi ve
denetlenmesi gereklidir.
Gıdaları saklarken dikkat
edilecek püf noktalar neler?
- Pişmiş gıdalar buzdolabında
saklanırken rafın en üstünde saklanmalıdır. Bu sayede çiğ ve mikrop
barındırabilecek olan gıdalardan pişmiş gıdanın içine suyunun akması
engellenmiş olur.Özellikle çiğ et/tavuk gibi gıdalar dolapta saklanırken
ya da çözdürülürken dolabın en alt bölümünde veya çözdürme bölümlerinde
bekletilmelidir.
- Yağlar serin, ışıksız
ortamda saklanmalıdır.
- Yumurta buzdolabında
yıkanmadan saklanırsa besin değerini korumuş olur. Ancak kullanımdan hemen
önce dış yüzeyi iyice yıkanmalıdır.
- Gıdaları açıkta saklarken
sıcaklık ve neme dikkat edilmelidir. Örneğin patates aydınlıkta
yeşillenir. Bu nedenle serin, kuru ve ışıksız bir dolapta saklanmalıdır. Ekmek
iki günden fazla saklanacaksa açıkta değil ,buzdolabında saklanmalıdır.
Hazırlama ve pişirmede besin
değerini artırıcı bazı öneriler
- Hamuru mayalandırmak besin
değerini arttırır.
- Beyaz un yerine tam buğday
unu besin değeri olarak daha yüksektir.
- Şeker yerine pekmez
kullanımı hazırlanan gıdanın besin değerini arttırır.
- Kurubaklagiller iyi
pişirilirse besin değeri artar.
- Ekmek çok kızartılırsa besin
değeri azalır.
- Sebzeler kavrulur veya
haşlanıp suyu dökülürse besin değeri azalır
- Yoğurdun yeşil suyu
atılmamalıdır. Çünkü riboflavinden (B2 vitamini) zengindir.Yoğurt
tüketilmeden hemen önce karıştırılabilir ya da kek, poğaça gibi gıdalar hazırlanırken
kullanılabilir.
- Taze meyve suları ve
doğranmış sebzeler açıkta bırakılırsa veya hemen tüketilmezse besin değeri
azalır.
- Gıdaların temel olarak en
iyi pişirme şekli kavrulmadan ve kısık ateşte pişirilmesidir. Besin
değerini kaybetmemesi için kavrulmaması, kızartılmaması gerekir.