Kronikleşen
ağrılarınız yüzünden hangi ilacı alsanız size fayda etmiyorsa, ya da
kullandığınız ilaçların yan etkilerinden şikayetçiyseniz, yaptıracağınız basit
bir genetik testle bu sorununuz ortadan kalkabilir. Maddi olarak da hastanın
üzerinden büyük bir yük alan Farmakognetik testler sonrasında tedavi edici
alternatif ilaçlar tercih ediliyor ve istenmeyen yan etkiler de ortadan kalkmış
oluyor. Medical Park Hastaneler Grubu
Göztepe Medical Park Hastane Kompleksi Genetik Laboratuvarı Koordinatörü Dr. Yaman
Sağlam Farmakogenetik test ve yararlarını anlattı.
Farmakogenetik
test nedir?
Farmakogenetik
testler, kişinin genetik yapısı ile kullanacak olduğu ilacın karşılaştırılarak
en uygun ilacın ve en uygun dozun seçilmesini sağlıyor. Bu testi yaptırmanın
hem doktor hem de hasta için önemli avantajları var. Genetik özelliğe göre tedavi edici etkisi en fazla ve yan etkisi en az
olan ilacı seçme imkanının yanında hasta için en uygun doz bulunarak, ilaç
hastaya önerilir. En doğru ilaç en doğru dozda kullanıldığı için hasta hızla
iyileşir, yan etkiler ise en aza indirilir. Hasta çeşitli ilaçlar arasında
kendine uygun olanı deneme yanılma yolu ile değil, genetik testlerini yaptırarak bilimsel bir
yolla bulmuş olur. Kullandığı ilaç sayısı ve hastalığının tedavi süresi
azalacağı için maddi olarak da çok önemli kazançlar sağlar.
Tedavi
aşamasında ne faydalar sağlıyor?
Bu tür testler sonrasında toksisite
oluşturacağı saptanan ilaçlar yerine tedavi için alternatif ilaçların tercih
edilmesi hastaların istenmeyen yan etkilerden korunmasını sağlayacaktır. Günümüzde
uygulanmakta olan bazı genetik testler ile gereksiz kullanılan veya yan
etkileri yüksek olabilecek ilaçlar önceden saptanabilmektedir. Farmakogenetik; kişilerin genetik yapılarında
var olan varyasyonlar nedeni ile ilaçlara karşı verdikleri yanıtlardaki
değişiklikleri inceler. İlaçların metabolize edilmesinde rol alan veya
mekanizmanın işlemesinde etkin olan genetik yapılardaki farklılıklar bazı
kişilerde ilacın yararlılığını ve/veya zararlı etkilerini etkileyebilmektedir.
Genetik yapı değiştirilemez. Fakat genetik yatkınlıklara uygun şekilde yaşam
tarzını değiştirmenin hastalıkların ortaya çıkmasında etkili olduğu bilimsel
bir gerçektir. Bu şekilde alınabilecek önlemler ile bazı hastalıklardan
korunabilir, yaşam kalitesi artırabilir ve ömür uzatılabilir. Kalp damar
hastalıkları, felçler, diyabet, osteoporoz ve kanser gibi kompleks hastalıkların
riski azaltılabilir.
İlacın hastaya
etkisini belirleyen faktörler neler?
Hastaların
ilaca verdikleri cevaplarda çeşitli farklılıklar görülebilir. Aynı hastalığı
olan farklı kişiler aynı ilaca farklı cevaplar verebilmektedirler. Örneğin baş
ağrısı çeken 3 kişi olduğunu düşünelim. Bu 3 kişiye aynı ağrı kesiciyi verelim.
Hastalardan birisinin ağrısı dinerken ikinci hastanın ağrısı devam edebilir,
üçüncü hastanın ise baş ağrısı devam ettiği gibi ilacın yan etkisi olarak mide
ağrısı da başlayabilir. İlaca verilen cevapta kişiler arasında farklar
görülmesinin çeşitli sebepleri vardır. Bunlardan en önemlileri olarak
sayabileceklerimiz yaş, cinsiyet, kilo, beslenme alışkanlıkları, kişinin yaşam
tarzı, çevresel faktörler, kullanılan diğer ilaçlar olsa da bu konuda en önemli
faktör kişinin genetik yapısıdır.