Anne adayının son adet tarihinin ilk gününden itibaren başlatılmak kaydıyla, 40 hafta süren gebelik sürecinde, doğum eyleminin 37. gebelik haftasından önce olması durumuna "Preterm doğum" deniyor. Hamileler arasında erken doğum oranı ise yüzde 5-10 Kadıköy Şifa Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Op. Dr. Evrim Aksoy, erken doğum ile ilgili en çok merak edilen 5 soruyu cevapladı.
Preterm doğuma sebep olan nedir?
Preterm doğumun oluşma mekanizması halen tam olarak aydınlatılamamıştır. Yüzde 25 oranında bir grubu, bebeğin ve annenin iyilik hali için tıbbi zorunlulukla erken doğurtulan vakalar olarak incelemekteyiz. Kendiliğinden erken doğuma giden vakalarda sebep olarak hormonsal etkiler, enfeksiyonlar, çoğul gebelikler, rahimde oluşan gerilme gibi pek çok mekanizma düşünülmektedir.
Hangi kadınlar preterm doğum için risk grubunda olabilir?
- Daha önce erken doğum yapmış olanlar
- Çoğul gebeliği olanlar (ikiz, üçüz)
- Rahim ya da rahim ağzı anormallikleri olanlar
- 17 yaşından küçük ya da 35 yaşından büyük olanlar
- Sigara, alkol ya da ilaç kullananlar
- Gebelik sırasında hekim kontrolüne girmeyenler
- Hipertansif ya da Diyabetli olanlar
- Stresli yaşamı olan ya da kötü beslenenler
- Alt genital sisteme ait enfeksiyonu olanlar
Prematüre bebeklerde en sık karşılaşılan problemler nelerdir?
- Solunum yetmezliği sıkıntısı (akciğer hasarı)
- Beyin içi kanamalar
- Kalp damar problemleri
- Bağırsak problemleri - yaygın hasar
- Körlük
- Sarılık
- Anemi (kansızlık)
- Enfeksiyonlar
- Beyin hasarına bağlı spastisite
Prematürite riskine kaşı alınabilecek önlemler nelerdir?
Gebelik planlayan tüm kadınların gebelik öncesi doktor kontrolünden geçmeleri gerekmektedir. Bu sayede anne adayının ileride erken doğum yapmasına neden olabilecek önemli bir sağlık problemi (yüksek tansiyon ya da diyabet gibi) olup olmadığının tespiti mümkün olabilmektedir. Yine gebelik planlayan tüm kadınların henüz hamile kalmadan önce ve gebeliklerinin 3. ayına kadar günde 400 mikrogram Folik asit kullanmaları gerekmektedir. Son çalışmalar, gebelikten 1 yıl öncesinde başlanan folik asitin prematürite riskini belirgin ölçüde azalttığını göstermektedir. Folik asit aynı zamanda beyin ve nöral tüp anomalilerini de azaltmaktadır. Anne adayları gebelikten önce sigarayı bırakmalı, kullanılan ilaçlar hekime danışılarak düzenlenmeli, obez ya da aşırı düşük kiloya sahip olanlar ise kilolarını optimum seviyeye getirmelidirler, gebelik boyunca ortalama olarak 10-13 kg alınmalıdır.
Prematüre bebeklerin medikal problemleri önceden önlenebilir mi?
Erken doğuracağı öngörülen gebe, hospitalize edilerek bebeğin akciğer gelişmesini sağlayabilmek için kortikosteroid tedavisine başlanır, doğum eylemi bu tedavi süresince durdurulabilirse, akciğer yetmezliği, beyin içi kanama ve ölüm riski azaltılmış olabilir. "Tokoliz" dediğimiz doğum ağrılarını geçici olarak durdurma tedavisi için kullanılan çeşitli ilaç protokolleri her hasta için özel olarak seçilmelidir. Kısa süreli olsa da bu erteleme bize kortikosteroid tedavisi için zaman kazandırmaktadır. Prematüre doğan bebekler çoğu zaman yoğun bakım ünitesine ihtiyaç göstereceği için bu riskin olduğu durumda bebek yoğun bakım ünitesi iyi gelişmiş bir merkezde doğum yaptırılması bebeğin daha sonra yaşayabileceği komplikasyonları azaltmada önemli rol oynayacaktır.