Çoğu zaman ateş endişeye neden olması
gereken bir durum değil. Kadıköy Şifa Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Arzu
Yaşaroğlu Erkum, çocuğunuzun ateşini ne zaman düşürmek zorunda olduğunuzu, bunu
nasıl yapabileceğinizi ve ne zaman uzmana danışmanız gerektiğini anlattı.
Belirtiler: Yanaklar
kıpkırmızı, gözler küçücük, alın cayır cayır yanıyor, ama buna karşı eller ve
ayaklar daha serin.
Teşhis: Çocuğunuzun ateşi var! Yetişkinlerle karşılaştırıldığında bebekler ve çocuklar
daha sık ve daha şiddetli ateşleniyor. Bunun nedeni; merkezi beyinde bulunan
ısı ayarının henüz tam olarak gelişmemiş olması. Bu nedenle ateşe sebep olan
faktörlerle karşılaşıldığında termometre yükseliyor ve aynı şekilde ısı ani bir
biçimde tekrar düşebiliyor.
Ateş neden yükselir?
Vücut, enfeksiyonlara
(bakteri ve virüsler) ateş ile cevap verebilir. Çoğu zaman da ateş daha sonra
gelecek olan bir hastalığın ilk belirtisi de olabilir. 39 - 40 derecelik ateşte
dolaşım sistemi uyarılır ve bununla birlikte bağışıklık sisteminin savunma
mekanizması devreye girer. Virüsler ve bakteriler öldürülür veya çoğalmaları
engellenir. Anne - babalar için önemli
olan şunu bilmeleri: Ateşin yüksekliği hastalığın ciddiyeti hakkında bilgi
vermez. Ateş, vücudun savunma mekanizmasının çalıştığının bir göstergesidir.
Vücutta neler oluyor?
Beden, hastalığa neden
olan faktörlere karşı koyabilmek için normal ısısını daha yüksek bir değere
yükseltiyor. Aynı zamanda vücudumuzda şu değişiklikler gözlemleniyor:
- Kalp atışının hızlanması
- Daha hızlı nefes alıp verme
- Ateş yükseldiğinde titreme
nöbetleri
Çoğu zaman aşırı
derecede terleme vücut ısısının düşmesine öncülük ediyor ve aynı zamanda
iyileşmenin göstergesi olarak kabul ediliyor.
Ne zaman doktora götürmeli?
Vücut ısısı makattan
ölçüldüğünde 38 derecenin üstündeyse ateşten söz edilebilir. Uzmanların ateşte
baz aldığı ölçüler şöyle:
- Isının yükselmiş olması: 37,5
- 37,9 derece
- Ateş: 38,0 - 39,4 derece
- Yüksek ateş: 39,5 - 40,0 derece
- Hayati tehlike: 40,5 derece
ve sonrası
Hemen doktora gidilmesi gereken durumlar:
- Üç aydan daha küçük ise
- Susmadan sürekli ağlıyorsa
- Burnu temizlendiği halde
nefes almakta güçlük çekiyorsa
- Yutkunamıyor ya da sıvı
içemiyorsa
- Durumdan emin olamıyorsanız
- Tuvaletini yaparken ağrısı
oluyorsa
- 24 saatten fazla anlam
veremediğiniz bir ateşi varsa
Bu belirtiler yoksa
vücut ısısı 38 derece üzerine çıkan çocuğunuza evde ilk müdahaleyi
yapabilirsiniz. Şayet ateş aynı derecede devam ediyorsa derhal bir uzmana
görünün.
Ateş nasıl doğru ölçülür?
Evdeki ecza
dolabınızda mutlaka bulunması gereken araçlardan biri ateşölçerdir (derece).
Çünkü çocuğunuzun vücut ısısını elinizi alnına koyarak anlamanız mümkün değil.
Elbette ateşölçer seçimi ve ölçüm biçimi de çok önemli. Peki doğru ölçüm nasıl yapılmalı? Ağızdan mı, koltukaltından mı,
makat veya kulaktan mı? Araştırmalar, çocukların en çok kulaktan yapılan
ölçümden hoşlandıklarını gösteriyor. Uzmanlar ise makat yolunu tercih ediyor.
Çünkü en kesin sonuçları bu yolla elde edebiliyorlar. Sizin hangi yöntemi
kullanacağınız kendi tercihinize kalmış. Fakat bebek ve çocukları asla
ateşölçerle tek başına bırakmamanız gerektiğini unutmayın.
- Makattan ölçüm: En
emin yol. Ateşölçerin ucuna bir miktar yağ sürün. Çocuğu yan yatırıp
dizlerini hafifçe bükün. Dijital bir ateşölçerle 30 saniye boyunca vücut
ısısını ölçün. Ölçüm esnasında çocuğu oyalayın. Elde edeceğiniz sonuç
koltukaltında alınandan yarım derece daha yüksek olacaktır.
- Ağızdan ölçüm: Yaşça
daha büyük çocuklar için uygundur. Ateşölçer 2 - 3 dakika dilin altında
veya yanak boşluklarında tutulmalı. Değerler makattan alınanlara göre
yarım derece daha düşük olacaktır. Kırılma riskini önlemek için normal
termometre ile ölçüm yapmayın. Dijital ateşölçerler daha pratiktir.
Dikkat: Ölçümden 10 dakika önce
alınan soğuk veya sıcak yiyecek, içecek yanıltıcı etki yaratabilir.
- Koltukaltı ölçümü: Çok yaygın bir yöntem olmasına rağmen güvenirlik oranı düşüktür. Ayrıca
çok hareketli çocuklar için de uygun olmayan bir metot, çünkü ölçüm en az
3 dakika sürüyor. Buradan yapılan ölçümün sonucu makattan yapılanla
karşılaştırıldığında yaklaşık olarak 1 derece daha düşüktür. Büyük
çocuklarda yöntemi denemek istiyorsanız, ölçerin ucunu koltukaltına
yerleştirin ve çocuğun ölçeri kolu ile sıkıştırmasını sağlayın. Koltukaltı
ve ateşölçerin kuru olmasına dikkat edin.
- Kulaktan ölçüm: Minikler için en ideal yöntem kulak için özel termometreler. Üstelik hızlı
sonuç vermesi nedeniyle sevilen bir ölçüm biçimi. Önemli olan doğru
pozisyonu bulmak. Kulağın üst kısmını biraz yukarı çekerek ateşölçerin
kulak zarına yaklaşmasını sağlamalısınız. Çıkan sonuç makattan alınan
değerin yarım derece altındadır. Bebek ölçüm öncesinde sıcak bir yastığın
üzerinde yatmış ise çıkan sonuç doğru olmayabilir. Böyle bir durumda yarım
saat kadar beklemekte yarar var.
Doktor görüşmelerinizde, kullanabileceğiniz ateş düşürücü
ilacı ve hangi sıklıkta ne
ölçüde vereceğinizi önceden belirleyin. Evinizde ateş
ölçer ve doktorunuzun önerdiği ateş düşürücü ilacı bulundurun. Çocuğunuzda ateş
tespit ettiğinizde öncelikle ılık bir duş aldırın. Soğuk su ile uygulama
yapmaktan kaçının. Hafif giysiler giydirin. Temelde ateşlenen bütün çocukların
yakınlarının ilgisine ihtiyaçları vardır. Bundan dolayı hastalanan çocuğunuzu
asla yalnız bırakmayın. Sesini duyabileceğiniz bir mesafede olun. Çoğu zaman
loş ve serin bir oda çocuğun daha çabuk iyileşmesine yardımcı olur ve onu evin
günlük telaşından uzak tutar Ayrıca miniğin sürekli sıvı almasını sağlayın.
Özellikle yünlü battaniyelerden, terlemesine ve ısının birikmesine yol açan kalın
giysilerden sakının. Ateş bu yöntemlerle
düşürülemiyor veya devam ediyorsa doktorunuzla temasa geçin.