Kardeşler arasında yaşanan en
büyük sorunlardan bir tanesini kıskançlık. Peki kıskançlık yaşayan çocuklar
nasıl davranışlar sergiler, ebeveynler bu durumda nasıl davranmalıdır? Amerikan
Hastanesi Pediatri Bölümü Pedagog Güzide Soyak bilinmesi gerekenleri anlattı.
Bu
kıskançlığı yaşayan çocuklar ne gibi endişeler taşırlar?
Kardeş kıskançlığı her çocukta ve aynı oranlarda
görülmeyebilir. Çocuklar arasındaki yaş farkı ne kadar yakın olursa, özellikle
küçük yaş döneminde daha yoğun yaşanabilir. Anne - baba tutumları, cinsiyet,
yaş faktörü ve aradaki yaş farkı sıkıntıların boyutunda etmen olur. Çocuk,
kendisinin daha az sevildiğini ve ilgi gördüğünü düşünür. Eğer çocuklar
arasındaki yaş farkı 2.5/3 yaştan az ise bu daha yoğun yaşanan bir duygu olur.
Birbirine yakın dönemlerde olan çocukların ihtiyaçları da benzerlik taşır. Aynı
ilgi ve enerjiyi göstermek, anne ve baba için zorlayıcı olabilir. Gördüğü
ilginin bölünmüş olması annenin ilgisini kaybediyor olduğunu düşündürtür.
Nasıl
davranışlar sergilerler?
- Anneden uzaklaşma ya da daha önceden istemediği
şeyleri talep etme gelişebilir.
- İçe kapanabilir. Uyku ve yemek yeme ile ilgili
sorunlar başlayabilir ya da aşırı sinirli olabilir.
- Alt ıslatma, parmak emme, bebeksi konuşma, ağlama
görülebilir. Kendi başlarına yemek yemek istemeyebilirler. Anne - baba ile
birlikte uyumak için hayali korku hikayeleri uydurabilirler.
- Anne - babaya ve çevrelerine sözlü ve fiziksel
olarak sataşabilirler. Kendisinden istenileni yapmakta isteksiz olabilir.
- Anneyi kontrol etmek ve sevgisini sık sık
sorgulama eğilimi gelişebilir.
- Okula gitmek ile ilgili sorun çıkartabilir.
- Bütün bu faktörler anne babanın tutumu ile
azalabilir ya da çoğalabilir.
Anne
ve babanın yapması gerekenler nelerdir?
- Anne ve babalar ne kadar eşit davranırlarsa
çatışmanın o kadar az olacağını sanırlar. 5 yaş ile 10 yaşın ihtiyaçları ve
bunların çözümünde kullanılan yöntemler aynı olamaz. Çocukların yaş dönemlerine
uygun iletişim kurmak gerekir. Taleplerini bununla orantılı olarak
değerlendirmek gerekir.
- Tartışmaların olması olağandır. Bu tartışmaları
çözümlerken kişisel sınırlarını da öğrenirler. Ebeveynler buna ne kadar
müdahale ederse, baş etme becerilerinin de gelişmesini engellemiş olurlar.
Fiziksel zarar vermedikleri ve birbirlerinin haklarını taciz etmedikleri sürece
anne-baba müdahale etmemeli, haklı ve haksız ayırımı yapmamalı.
- Kıskançlığı yoğun yaşayan çocuk ile ilgili, günlük
işlerde onun da seçebileceği bir yakından yardım istenmeli. Diğer kardeşin
olmadığı baş başa geçirilen saatler de planlanmalı.
- Unutulmamalı ki, kardeş bile olsalar her çocuğun
kişiliği farklıdır. Farklılıklarına saygı gösterilmeli, kızmak yerine duygu ve
düşüncelerini dinleyin.
- Ev içi ve kardeş ile ilgili günlük sorumluluklar
verin ve bunları yerine getirdiğinde sözlü olarak övün.
- Yeni bir kardeş gelme aşamasında eşyalarını ve
oyuncaklarını onun izni olmadan bebeğe vermeyin.
- 3 yaşındaki bir büyük kardeş bebeğin canlı
olduğunu ve ona zarar verebileceğini bilemez, ilgisini gösterdiğimiz tepkiye
öfke duyar. Zaman içerisinde bizim davranışlarımızla paralel olumlu ya da
olumsuz tutumlar geliştirir.
- Anne ve babanın çocuklar ile ilgili iş paylaşımı
yapmış olması gerekir. Anne, bebeği emzirirken baba da büyük çocuğun giysisini
değiştirebilir.
Çocuğu
istemiyor diye yeni bir çocuk projesini erteleyen ebeveynlere önerileriniz
neler?
Kardeşi olmasını istemeyen bir çocuğun önce duygularını
anlamak gerekir. Bu ihtiyacı bütünüyle değerlendirebilecek olgunlukta
değillerdir. Anne - babanın yoğun çalışması ve çocuğa vakit ayırması,
anne-çocuk ilişkisinin bağımlı olması ve rekabet duygusunun yeterince
gelişmemesi ile bağlantılı olarak yeni bir kardeş fikrini ret edebilirler. Bu
noktada kararı alması gereken anne ve babadır.