Diyabetli hamilelere A’dan Z’ye beslenme listesi

Hayatında hiç diyabet sorunu yaşamayan kadınlar, gebelik döneminde şeker hastalığı ile tanışabiliyor! Hamilelerin yüzde 2'sinde gebelik diyabetinin ortaya çıkabildiğine dikkat çeken Medical Park Bahçelievler Hastanesi Beslenme ve Diyet Uzmanı Emel Unutmaz, bu durumda gebelikte doğru ve bilinçli beslenmenin daha fazla önem taşıdığını belirterek yapılması gerekenleri anlattı.   

• Gebelik döneminde kişinin karşılaşabileceği sağlık problemlerinden birisi de gestasyonel diyabet (gebelik şekeri) dediğimiz gebelikte çıkan şeker hastalığıdır. Daha önce diyabeti (şeker hastalığı) olmayan gebelerin yüzde 2 kadarında gestasyonel diyabet çıkabiliyor.

• Gebeliği takip eden doktor tarafından gebeliğin 24 - 28. haftalarında yapılan şeker yüklemeleri ile tanısı konuyor. Ve hem anne hem de bebeği tüm besin ihtiyaçlarını karşılayacak bir beslenme programı oluşturuluyor. Amaç anne ve bebeğin iyi beslenmesi, bunun sonucunda istenilen kan değerlerine ulaşılması, istenilen ölçüde kilo artışı sağlanılmasıdır. Anne karnındaki bebeğin sağlığı annenin yeterli ve dengeli beslenmesi ile mümkündür. Ancak fazla kilo alma riskine karşı kontrol de çok önemlidir.

• Gebelikte anne metabolizmasında bazı değişiklikler olur. Beslenme, bu dönemde ayrıca önem içerir. Bu dönem genellikle ‘eksiksiz beslenme' ile eşdeğer tutulur. Eksik beslenmenin zararları ön planda tutulur; kişi ihtiyacının üzerinde beslenmeye teşvik edilir. Aslında eksik beslenme kadar fazla beslenme de gebelikte ciddi sıkıntılar oluşturabilir.

Aşermeye göre beslenme

kişiye özel enerji planı

• Günlük alınması gereken enerjinin dağılımı önemlidir. Toplam enerjinin yüzde 15'i proteinlerden, yüzde 30'u yağlardan ve yüzde 55'i de kompleks karbonhidratlardan karşılanmalıdır. Gebelikte kişinin alması gereken enerji; yaşına, boyuna, olduğu kiloya, gebeliğin başından itibaren aldığı kiloya ve fiziksel aktivite düzeyi gibi kişi ile bağlantılı parametrelere göre hesaplanır.

• İhtiyacı olan enerjiyi hangi besinlerden alacağı diyetisyen ve anne adayı ile birlikte düzenlenmelidir. Gebelik döneminde beslenme önemli olduğu kadar hassastır da. Bazı besinlere karşı iştahsızlık veya tam tersi fazla aşerme gibi konular olabilir. Bu gibi durumları diyetisyeni ile paylaşan anne adayına özel program hazırlanmalıdır.

Kiloda ipin ucunu kaçırmayın

• Gestasyonel diyabette kilo artışı fazla olabileceği için bu riski düşünerek daha gebeliğin başından yani gestasyonel diyabeti tanısı almadan önce kontrollü gitmek gerekir. Eğer gebeliğe olması gereken kilonun üzerinde başladıysanız (BKI yani Beden Kitle İndeksi 25'in üzerinde ise) ilk 3 aylık dönemde kilo alınmaması gerekir.

Karbonhidratı doğru adresten alın!

• Gebelik şekerinde de normal diyabetteki gibi en önemli besin öğesi karbonhidratlı (şekerli) besinler. Ancak bu noktada şöyle bir yanlış anlaşılma da olmamalı; karbonhidratlı besinler kan şekerini yükseltir diye, gestasyonel diyabette diyetten çıkartılmaz. Yapılan çalışmalar da göstermiş ki; gebelikte yeterli protein ve yağ alınsa dahi eksik karbonhidrat bebeğin beyin gelişimi üzerinde olumsuz etkiler oluşturur.

• Karbonhidratlarda önemli nokta; ne kadar karbonhidrat gerektiğinin iyi hesaplanması ve kişinin ihtiyaç duyduğu karbonhidratı günün hangi saatlerinde, ne kadar ve hangi besinlerle karşılayabileceğini öğrenmesidir. Kan şekerini hızlı yükselten basit şekerler yerine lif miktarı yüksek, kan şekerini daha yavaş yükselten, sağlığı geliştirmede daha etkin kompleks karbonhidratları seçmek faydalı olacaktır.

• Kompleks karbonhidratlar; tam tahıl taneleri, kepekli pirinç, makarna, bulgur, tam buğday ekmekleri, çavdar, yulaf vb... Basit şekerler ise; çay şekeri, reçel, bal ve marmelat gibi gıdalardır. Diyet programında karbonhidrat kaynaklarını öncelikli olarak ekmek ve ekmek yerine geçenler ile meyve grubu besinler oluşturur. Bu besinler diyette kati suretle olmalı, ancak yenilecek miktar ve zamanlama çok iyi belirlenmelidir.

• Gestasyonel diyabette sıkıntı her zaman kan şekerinin yükselmesi olmaz. Kan şekerinin düşmesi de yaşanır ve çok tehlikelidir. Bu nedenle doktorun ve beslenme uzmanının istediği periyotlarda kan şekeri kontrolü yapmak / yaptırmak, besin tüketim kaydı tutmak ve bu kayıtlar eşliğinde beslenme programını yenilemek gerekir. Annenin aldığı kilo, kan şekeri değerleri, yiyebildiği ve yiyemediği besinler göz önüne alınarak diyetisyen kontrolünde beslenme programı yenilenmelidir.

Ara öğünleri sakın atlamayın!

• Öğün atlamayın. Diyabette olduğu gibi gestasyonel diyabette de kan şekerinin düşmesi oldukça sıkıntılı bir durumdur. Bunu önlemenin en güzel yolu sık aralıklarla beslenmektir. Kan şekerlerinin istenilen düzeylerde tutulabilmesi için öğün sayı ve miktarları önemlidir. Ara öğünler, öğünden 2.5 - 3 saat sonra kompleks karbonhidrat içerikli olmalıdır.

Kan şekerini posayla düzenleyin

• Kan şekerini düzenlemede yardımcı besinlerin başında posa gelir. Posa,birlikte yenilen karbonhidratın kan şekerine olan etkisini azaltır. Kan şekerinin yükselme hızını yavaşlatır. Bu nedenle de tüm öğünlerimizde kalori değeri çok az olan ama vitamin, mineral ve posadan zengin olan kaynakları mutlaka soframızda olmalıdır (sebzeler). Bununla birlikte diğer karbonhidrat kaynakları da posadan zengin tercih edilmelidir. (tam buğday ekmeği, çavdar, bulgur, meyveler vb. )

DİYABETLİ HAMİLELER

10 ALTIN KURALI UNUTMAYIN: 

• 1. Gebe kalınan kilo, hamilelik dönemi boyunca alınacak kiloyu belirler.
• 2. Gestasyonel diyabeti (gebelikte şeker) olan kişinin beslenme programı, mutlaka beslenme uzmanı ile hazırlanmalıdır.
• 3. Diyet; anne adayına özel hesaplanmış, onun seveceği besinlerden oluşmalı ve sosyal yaşantısına uygun olmalı.
• 4. Öğün ve ara öğünler kaçırılmamalı
• 5. Hangi besinler karbonhidrat içerir öğrenilmeli. Buna göre öğünde alması gereken karbonhidrat kaynağı besinleri kişi kendi seçebilmeli.
• 6. Gebeliği izleyen doktorun önereceği ölçüde fiziksel aktivite yapılmalı
• 7. Bol su içilmeli
• 8. Basit şekerlerden uzak durulmalı
• 9. Kompleks karbonhidratlara ağırlık verilmeli
• 10. Bol posa tüketilmeli.

İŞTE BİR GÜNLÜK ÖRNEK MÖNÜ  

     Kahvaltı 

     3 dilim esmer ekmek

     2 dilim  az yağlı peynir veya 1 haşlanmış yumurta + 1 dilim az yağlı peynir

     mevsimine uygun bol çiğ sebze

     5- 6 adet zeytin  (tuzsuz)  

     şekersiz açık çay  
 

     Ara 

     1 porsiyon meyve

     ½ kase az yağlı yoğurt veya ½ bardak az yağlı süt  

     Öğle 

     1 kâse çorba

     100 -  150 gram et veya tavuk veya balık

     salata (1 -  2 tatlı kaşığı zeytinyağlı)

     3 dilim esmer ekmek veya ekmek yerine geçenler  

     Ara

     1 meyve

     1 kâse az yağlı yoğurt

     1 dilim esmer ekmek veya ekmek yerine geçenler

     Akşam

     1 kâse çorba

     etsiz sebze yemeği

     1 kase az yağlı yoğurt

     2 dilim esmer ekmek veya ekmek yerine geçenler  
 

     Ara

     1 porsiyon meyve

     8-10 adet fındık  

     Ara ( yatana kadar geçen süre fazla ise )

     ½ kase az yağlı yoğurt veya ½ bardak az yağlı süt

     1 dilim esmer ekmek veya 3 kaşık yulaf gevreği  
 
 

MEYVENİN DE BİR ÖLÇÜSÜ VAR!